انواع خارپشت (جوجه تیغی)

در کشور مان ایران ۴ نوع خار پشت شناسایی شده است.
۱-خارپشت اروپاییErinaceous co color
2-خار پشت بیابانی Hemichinus aethiopicus
3-خار پشت گوش بلند Hemiechinus auritus
4- خارپشت برنت Hemiechinus hypomelas

 

خارپشت اروپائی

خارپشت اروپائی Erinaceus concolor

خارپشت برانت

خارپشت برانت Paraechinus hypomelas

از بین این گونه ها خارپشت ایرانی یا خارپشت برانت(Brandt hedgehog) خارپشتی است که تاکنون از ایران گزارش شده است. در میان چهار گونه خارپشتی که تا کنون درمنطقه ایران شناسایی شده اند، خارپشت برانت به جهات دارا بودن پوشش سیاه رنگ که ناشی از سیاه بودن ناحیه انتهایی خار در آنها است از سایرین تمیز داده می شود. البته در بخش هایی از پراکندگی این گونه نمونه هایی با رنگ کاملاً روشن نیز مشاهده می شود. خارهای ناحیه پیشانی در این گونه و خارپشت بیابانی که تنها از جزیره تنب گزارش شده دارای یک ناحیه برهنه فاقد خار است. موهای بدن در ناحیه شکمی، روی پاها و صورت ترکیبی از موهای سیاه و سفید بوده اما تعداد موهای سیاه بسیار بیشتر و به سیاهی می زند.
خارپشت برانت از لحاظ اندازه، تنوع بالایی را نشان می دهد.
با وجود آن در اکثر قسمت های اروپا و آسیا نیز این جانوران منحصر به فرد، آرام و دوست داشتنی پراکنده اند اما جمعیت گونه های مربوط به این نواحی از جمله همین خارپشت برانت به مانند سایرین زیاد نبوده و رویت آنها به سختی انجام می شود. خارپشت برانت مشابه سایر خارپشت ها، کف رو است؛ یعنی این که در هر گام تمام کف پای جانور با زمین تماس پیدا می کند. آنها سر و پوزه ای دراز و جمجمه کوچک دارند. چشم ها و گوش ها در خارپشت ها به خوبی توسعه یافته است. نرها و ماده ها شبیه یکدیگرند و مهم ترین مشخصه ظاهری که آنها را از هم متمایز می کند فاصله بین مقعد تا عضو تناسلی (genital) است که در نرها این فاصله بسیار زیاد است.
خارپشت برانت درفک بالا در هر طرف سه دندان پیش، یک نیش، سه پیش آسیا و سه دندان آسیا دارد و معمولاً دندان پیش اول در همه خارپشت ها از جمله خارپشت برانت از سایرین بزرگ تراست.
خارهای پشت و طرفین بدن مهم ترین مشخصه همه خارپشت ها است و این خارها دارای نوکی تیز بوده و برای کاهش وزن تو خالی شده اند. بخش زیرین بدن در زمان برخورد با یک جسم سفت و تماس با عامل خارجی همانند یک گیرنده شوک عمل می کند. درحالت عادی خارها روی سطوح بدن می نشینند و هر خار توسط یک ماهیچه منفرد راست میشود. (درست مانند ساختار مو در همه پستانداران) موهای زیر بدن نرم و در زمان جمع کردن بدن توسط جانور ممانعتی به عمل نمی آورند.از پاهای جلویی و چنگال های قوی برای حفر کردن زمین به منظور یافتن غذا و یا ساختن لانه استفاده می کنند .
خارپشت ها سرعت بالایی ندارند و حداکثر سرعت در آنها در حدود ۱۰ کیلومتر بر ساعت است اما آنها قادرند به آسانی از موانعی چون سیم های خاردار عبور کنند .

خارپشت گوش بلند

خارپشت گوش بلند

همان طور که خارهای بدن، خارپشت ها را از حیوانات بزرگی که به دنبال شکار آنها هستند، محافظت می کند این خارهای غیرقابل نفوذ محیط خوبی را نیز برای مکنده های خون با جثه کوچک ایجاد میکنند . کک ها، کنه ها، مایت ها و قارچ ها از جمله آفت های پوستی هستند که در خارپشتها به تعداد بسیار زیاد دیده می شوند.
خارپشت برانت به مانند سایر خارپشت ها موجودی شب فعال است. چشم های قوی آنها برای دید در شب سازش یافته اما به نظر می رسد آنها دیدی تک رنگ دارند. مشابه بسیاری از حیوانات شب فعال دیگر، خارپشت ها هم عمدتاً به حس بویایی خود وابسته اند. خارپشت برانت از حس بویایی بسیار خوبی برخوردار است که از آن در اعمال مختلفی چون ردیابی طعمه و در جفتگیری استفاده می کند.
قوه شنوایی نیز در خارپشت ها بسیار خوب است بطوریکه قادرند اصواتی با فرکانسبالا تا ۴۵ کیلو هرتز را بشنوند در حالی که انسان حداکثر اصوات ۱۸-۲۰ هرتز را قادر است، بشنود. همگی خارپشت ها از جمله خارپشت برانت علاوه بر سوسک ها و کرم های خاکیبه عنوان رژیم غذایی عمده، میل شدیدی به خوردن گوش خیزک ها ، حلزون ها، جیرجیرک ها، ملخ ها

خارپشت بیابانی

خارپشت بیابانی

و کرم های حشرات دارند. مهره دارانی چون قورباغه ها، وزغ ها، مارمولک ها،مارها و جوندگان کوچک هم در لیست غذایی خارپشت برانت دیده می شود.
خارپشت هابه دلیل داشتن نعمت بزرگی(خار) که دارند نیازی به فرار و مخفی شدن ندارد و دشمنان طبیعی کمی دارند. گاه گداری دیده شده که سگ یا روباهی توانسته بر سد دفاعی خارپشت فایق بیاید. حتی شیرهای زیادی در هنگام مواجهه با یک خارپشت در عین گرسنگی و تلاش برای خوردن این جانور ره به جایی نبرده اند. از سوی دیگر طبیعت ساکن و غیر گریزی آنها آسیب بزرگی را به جمعیت خارپشت ها وارد می کند. تعداد بسیار زیادی از این جانوران در جاده ها زیر لاستیک های وسایط نقلیه از بین می روند.
تنها شکارچیان تخصص یافته خارپشت ها جغدهای بزرگ و گورکن ها هستند. در خارپشت هایی که در نواحی سرد زندگی می کنند زمستان خوابی دیده شده و مدت زمان زمستان خوابی در جاهای مختلف متفاوت است.
خارپشت برانت بیشتر در نواحی خشک و کم آب زندگی می کند و گاهی در کوه پایه ها و زمین های سبز و کشتزارها و باغ های میوه پیدا می شود. این خارپشت تا کنون از شمال ایران، ترکمن صحرا، چاه بهار، سیب و دیزک در بلوچستان، کرمان، فارس، مشهد، انجدان اراک، سراوان بلوچستان و نیز از جزایر خلیج فارس گزارش شده است.
جثه این جانور از خارپشت اروپایى کوچکتر بوده و پوزه کشیده و نوک تیزى دارد. گوشهایش بسیار دراز و از خارهاى پشت سر بلندتر است. دستها و پاهاى بلندى دارد. برخلاف خارپشت بیابانى و خارپشت ایرانى ، خارهاى جلوى پیشانى دو قسمت نمى شوند. خارها کوتاهند، طول خارهاى پشت حدود ۱۵ میلى متر است. خارها گندمى رنگ اند و دو نوار تیره متمایل به قهوه اى دارند. معمولا رنگ خارهاى وسط پشت به علت نبودن نوارهاى تیره، روشنتر است. رنگ موهاى صورت، گلو، و پیشانى دارچینى متمایل به زرد است. موهاى زیر بدن، پهلوها، دم، دست و پا سفیدند. طول سر و تنه ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلی تر، وزن حدود ۵۰۰ گرم است. زیستگاهش علفزارها، بوته زارهاى حاشیه جنگلها و مناطق استپى، باغها ومزارع است.

خارپشت گوش بلند:
جثه این جانور از خارپشت اروپایى کوچکتر بوده و پوزه کشیده و نوک تیزى دارد. گوشهایش بسیار دراز و از خارهاى پشت سر بلندتر است. دستها و پاهاى بلندى دارد. بر خلاف خارپشت بیابانى و خارپشت ایرانى ، خارهاى جلوى پیشانى دو قسمت نمى شوند. خارها کوتاهند، طول خارهاى پشت حدود ۱۵ میلى متر است. خارها گندمى رنگ اند و دو نوار تیره متمایل به قهوه اى دارند. معمولا رنگ خارهاى وسط پشت به علت نبودن نوارهاى تیره، روشنتر است. رنگ موهاى صورت، گلو، و پیشانى دارچینى متمایل به زرد است. موهاى زیر بدن، پهلوها، دم، دست و پا سفیدند. طول سر و تنه ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلی تر، وزن حدود ۵۰۰ گرم است. زیستگاهش علفزارها، بوته زارهاى حاشیه جنگلها و مناطق استپى، باغها و مزارع است.

خارپشت بیابانی:
خار پشت بیابانی بسیار شبیه به خارپشت ایرانی یا برانت است .(تفاوت اصلی آن با خارپشت برانت در اندازه دندان پیش آسیای دوم است که در این جوجه تیغی بسیار کوچک شده است.
طول تیغهای نازک و متراکم آن حدود ۲۷ میلیمتر است و یک ناحیه لخت در پیشانی دارد.رنگ بدن آن مانند جوچه تیغی گوش بلند ،گندمی است.در جلوی پیشانی ،چانه و گلو موهای سفید رنگ دارد و دستها و پاها و نوک دماغ قهوه ای است.جثه این جوجه تیغی کوچک بین ۱۴ تا ۲۳ سانتیمتر می باشد و در بوته زارها و مناطق گرم ساحلی و استپهای بیابانی به دنبال حشرات می گردد.در آفریقا و خاورمیانه دیده شده اند.وجود این خارپشت در ایران در جزیره تنب گزارش شده است.


تشی:

جانوری پستاندار و جونده است که بدنش با پوششی از تیغ پوشیده شده‌است و بهنگام احساس خطر تیغ های خود را به بدن دشمن فرو می برد.
تشی را نباید با جوجه‌تیغی که از خانوادهٔ دیگری است اشتباه گرفت. این جانور از زیرراستهٔ تشی‌شکلان (Hystricomorpha)، خانوادهٔ تشی‌های بر جدید (Erethizontidae) است.تشی جوجه تیغی
بزرگ‌ترین جونده ایران است. خارهای بلند روی بدنش او را از سایر پستانداران متمایز می‌کند. خارهای ناحیه گردن و شانه نازک و بلند است، موقعی که آن‌ها را سیخ می‌کند به شکل بادبزن در می‌آیند و حیوان بزرگ‌تر به نظر می‌رسد. خارهای قسمت پشت کوتاه‌تر و کمی کلفت‌تر با نوارهای سیاه و زرد، و خارهای ناحیه دم کوتاه و سفیدند.
اندازه‌ها:
طول سر و تنه ۷۰ تا ۹۰ سانتی‌متر، دم ۸ تا ۱۰ سانتی‌متر، طول خار ۱۸ تا ۳۵ سانتی‌متر، وزن ۱۱ تا ۲۵ کیلوگرم.
زیستگاه:
در بیشتر زیستگاه‌ها اعم از جنگلی، کوهستانی، استپی و بیابانی زندگی می‌کند. گاهی نیز در پیرامون باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی ساکن می‌شود.
پراکندگی:
قاره آسیا. در بیشتر مناطق ایران به استثنای آذربایجان غربی
عادات:
شبگرد است. به صورت انفرادی زندگی می‌کند ولی گاهی یک گروه فامیلی کوچک در یک لانه ساکن می‌شوند. بر خلاف آنچه که شایع است تشی نمی‌تواند خارهای خود را پرت کند. در موقع احساس خطر برای بزرگ جلوه دادن خود خارها را سیخ می‌کند و خود را از پشت و یا بغل به حیوان مهاجم می‌کوبد.
غذا:
از تمام قسمت‌های گیاهان تغذیه می‌کند. برای خوردن پیاز و ریشه گیاهان زمین را حفر می‌کند.
تولید مثل:
در سال یک بار تولید مثل می‌کند. دوره آبستنی حدود۱۱۲ روز است و ۱ تا ۴ بچه می‌زاید. طول عمر تشی حدود ۱۵ سال است، یک تا چهار بچه می‌زاید. بچه‌ها د رموقع تولد دارای مو. چشم‌های باز هستند. تا دو ماهگی وابسته به مادرند. در یک سالگی بالغ می‌شوند. طول عمر تشی حدود ۱۵ سال است.

Comments (12)

  • عطر وفا

    سلام خسته نباشید.من در شمال در گلستان زندی میکنم و چند باره که جوجه تیغی از نوع بیابانی رو پیدا میکنم.الانم یکیش رو نگه داشتم ،میخواستم ببینم که آیا واقعا جوجه تیغی تیغش رو پرت نمیکنه،آخه تویه کلینیک یه دامپزک دیدم که پرت میکنه،آدرسش اینهhttp://www.drmokaram.com
    بعدش سوالی دیگه،میتونم اون نگه دارم.آخه یه باغ کوچیک دارم.نچندان کوچیکا…….منظور حدود ۸*۱۰ یا بزرگتر میشه.به سبزیها آسیب میرسونه یا نه؟درختان چی؟گلها؟اینجا الان دما بیشتر از ۳۰ میشه براش مشکلی ایجاد نمیشه؟
    جواب بدید.
    ممنون

       0 likes

    admin پاسخ در تاريخ تیر ۲۹م, ۱۳۹۲ ۳:۵۷ ب.ظ:

    سلام به عطر وفا.پیشنهاد ما اینه که این خارپشت رو در طبیعت رها سازی کنید.در باغچه کوچک شما تغذیه ی این جانور قابل دسترس نیست.بهتره در یک محیط طبیعی زندگی کنه و بتونه به زندگی ادامه بده.

       0 likes

    پاسخ دادن
  • الیاس خادمی

    با سلام بسیارمفید و کامل بود.

       0 likes

    پاسخ دادن
  • رمیسا

    salam man khonamun(esfahan) ye khar posht ke fekonam az noe oropaiye peyda kardam dost daram negahesh daram be nazaretoon mishe va gar na be baghe vahsh tahvilesh bedam ya biroonesh konam har jadost dasht bere?

       0 likes

    admin پاسخ در تاريخ تیر ۱۰م, ۱۳۹۱ ۶:۱۶ ب.ظ:

    باسلام.بهتره اون رو در یک باغ دور از شهر رها کنید.ممنون.

       0 likes

    Birjand city علیرضا از پاسخ در تاريخ اردیبهشت ۹م, ۱۳۹۲ ۲:۳۰ ب.ظ:

    چی میگی داش >
    این حیوووووووووووووووووووووووووون حیووووووووووووووووووووووون نیست بیچاره کنه بدبخت کنه.
    باغ و مزرعه و کرد و خید و برق تو سرش نمیشه از ریشه میخوره از ساقه میخشکونه .تا حالا از نزدیک دیدیشون اگه ببینی که داره میاد طرفت سنگ کوب میکنی حق شکار هم که نداریم جریمه های سنگینی براش در نظر گرفتن . ما رو که بیچاره کرده . میگی ببرینشون تو باغ خارج از شهر مگه ما چکار کردیم که آدرس باغ ما رو میدین بهشون میدی ؟

       0 likes

    پاسخ دادن
  • الهه

    وای چرا کشتید؟حداقل تو بیابون رهاش میکردید حالا چه تشی چه خارپشت چرا انقد راحت حق حیاتو از اونها میگیریم؟

       0 likes

    پاسخ دادن
  • عارف فرهنگ مهر

    خیلی خوب بود ای کاش زودتر می خوندمش چون امروز دوتا خارپشت رو به هوای اینکه مثل تشی گیاه خوار هستند کشتم. اما ظاحرا آفاتی مثل حلزون و ملخ رو می خورند. خیلی پشیمونم….

       0 likes

    پاسخ دادن
  • رضا

    من همین الان یک خارپشت توی باغمون گرفتم. البته این بار اول نیست، ولی این بار داشتم سرچ می کردم که آیا میشه نگهش داشت یا نه.به نظر میاد نگه داشتنش سخته.

       0 likes

    admin پاسخ در تاريخ اسفند ۱۳م, ۱۳۹۰ ۱۲:۴۵ ب.ظ:

    نگهداری از حیوانات وحشی مشکل است.بهتر است اون رو در محیط طیعی خودشون آزاد بزاریم.

       0 likes

    پاسخ دادن
  • mehdi joghataee

    بسیار جالب و مفید بود متشکرم

       0 likes

    پاسخ دادن
  • سید علی حسینی

    بسیار عالی و کامل بود . ممنونم

       1 likes

    پاسخ دادن

Leave a Comment


8 + 8 =

Scroll to top